Ik ben van 02:00 – 08:00 niet bereikbaar
Sinds enige dagen ben ik bezig met een klein slaapexperiment. Iedere nacht slaap ik van precies 2 uur ‘s nachts tot 8 uur in de morgen. Iedere nacht. Ook in het weekend. Ook wanneer het niet hoeft.
Al sinds een aantal jaren intrigeert het fenomeen Polyphasic Sleep Patterns mij. Het is het aanmeten van een slaapritme dat bestaat uit meerdere fasen. Dit tegenover onze Monophasic Sleep ‘s nachts. Mensen die in meerdere etappes per dag slapen doen dit in de meest extreme vorm 6 x 20 minuten in een etmaal. Je slaapt dan dus maar 2 uur in totaal. Je kunt het ook minder extreem doen, en een core sleep instellen van 3 uur + 6 x 20 minuten korte slaapjes (naps) nemen. Je komt dan uit op 5 uur slaap in een etmaal.
Verschillende slaapritmes uitgelicht
Ik doe geen van beiden. Simpelweg omdat het niets voor mij zou zijn. Ik heb de extreme variant (ook wel ubermann sleep genoemd) eens fictief uitgeprobeerd door hem te hanteren in mijn dagelijks leven alsof ik hem aan het volgen was. “Oh, nu ga ik dus een nap houden”, en reflecteerde daarbij op wat ik op dat moment aan het doen was. Bij een dergelijk ritme is het van absoluut levensbelang dat je je naps op tijd neemt, en dat komt op de minuut precies. Wijk je daar vanaf, dan heb je er een hele kluif aan weer op het juiste ritme te komen. 6 x 20 minuten slapen betekent dat je iedere 4 uur een dutje doet. Wanneer je begint maakt weinig uit, maar laten we zeggen dat je vanaf 0:00 begint. Daarna slaap je dus om 4:00, 8:00. 12:00, 16:00, 20:00 en dan weer 0:00. Denk voor jezelf maar eens na of deze intervals in je leven in te passen zijn. Los van of je een baan hebt, denk eens aan sociale gebeurtenissen; feestjes moet je even naar boven om middernacht of de WC voor 20 minuten bezet houden, uitgaan kan niet later worden dan 04:00, enzovoorts.
Nee, waar ik op uit ben is nog steeds een lange ruk slapen, alleen dan wel vast en op ietwat afwijkende tijden. Mijn slaaptijden zullen van 02:00 tot 08:00 zijn. De komende wekend of maanden zal ik af en toe updates plaatsen over hoe dat mij vergaat. Hieronder zal ik uitleggen waarom en hoe.
Ja maar… Dat is maar 6 uur slaap!
Klopt. Maar mijn stelling is dat dat niet uitmaakt. Er wordt heel vaak beweerd dat een mens 8 uur slaap nodig heeft om goed te functioneren. Ook PSP gaat niet uit van dit principe, en er zijn mensen die al meer dan 1,5 jaar leven op dit ritme en daar geen psychische of lichamelijke klachten aan over houden.
Waarom niet? Omdat het idee is dat het er niet toe doet hoe lang je slaapt, maar in hoeverre het je lukt dit slaapritme vast te houden. Je lichaam heeft tijd nodig te wennen aan een slaapritme. Mensen die 8 uren slapen en dit de rest van hun leven volhouden staat fit en vitaal op, maar mensen die maar 6 uur slaap krijgen en dit vol weten te houden, staan net zo fit op.
Alle stadia die je doorloopt tijdens slaap
Dit komt omdat je lichaam zich aanpast aan jouw ritme. Je interne klok heeft op een gegeven moment door dat je per keer maar 6 uur slaap krijgt, en zorgt er vervolgens voor dat het alle noodzakelijke dingen gedaan krijgt in dat tijdsbestek. De meest belangrijke slaapfase is de REM. Dit is waar je droomt en je hersenen dingen verwerken die overdag gebeurd zijn. Maar wist je dat je over de gehele nacht slechts 1,5 uur aan REM slaap hebt?
Het is dan ook in mijn bescheiden mening onzin wanneer mensen zeggen “Goh, slecht geslapen, vanavond maar vroeg naar bed, kan ik wat slaap inhalen”. Het werkt niet zo dat wanneer je nacht A 4 uur slaapt, nacht B 12 uur dat je gemiddeld weer op 8 uur slaap uitkomt en je dus weer ‘bij’ bent. Je lichaam profiteert misschien wel van de extra uurtjes slaap, maar het doet je ritme geen goed.
Ja maar… Waarom zo laat gaan slapen?
Natuurlijk had ik ook kunnen kiezen voor een meer schappelijke tijd van 23:00 of zo. Ik heb dit bewust niet gedaan vanwege een andere vaak gehoorde kreet onder mensen: ik ben ‘s avonds productiever.
Echt waar? Het kan zijn dat je dan ineens tot leven komt en de rest van de dag als een zombie rondloopt, maar als je er eens goed naar gaat kijken heeft het maar met één ding te maken volgens mij: concentratie. Overdag word je gigantisch afgeleid door van alles en nog wat; collega’s, medestudenten, telefoontjes, E-mailtjes, muziek, SMS, Twitter… En niet om te zeggen dat dat erg is, ik vind het fijn om me zo verbonden te voelen met mensen, een grap hier en daar, even een gesprekje op de gang, even lezen of er nog wat gebeurd is in de wereld… Ik heb behoefte aan gezelschap. En ik denk dat dat voor velen geldt.
Soms is concentratie vasthouden best lastig...
MAAR. Er moet ook wel eens serieus geconcentreerd gewerkt worden. De reden waarom ik voor 2 uur ‘s nachts heb gekozen is omdat ik ervaren heb dat ik ‘s avonds lekker door kan werken zonder gestoord te worden. Het zou zonde zijn als ik dan vroeg stop vanwege het slaapritme. En sinds de tijdsduur niet zoveel uit maakt (al is 2 uur per etmaal toch wel het absolute minimum), maakt ook het tijdstip niet zoveel uit. Ik had ook 23:00 – 05:00 kunnen kiezen, of 12:00 – 18:00. Het is een afweging die je maakt. Ik koos voor 02:00 omdat ik dan niet te laat wakker wordt om mee te doen in het normale verkeer van alledag (met afspraken e.d.), toch ook niet al te vaak vroeg van feestjes weg hoef te gaan omdat ik naar bed ga, en (wat ik al eerder aangaf) ik ‘s avonds nog even een goede spurt kan maken met wat werk.
Ja maar… Wat als je je verslaapt?
Ach ja. Dat is al dikwijls gebeurd. 8 uur echt me bed uit komen direct is me tot nu toe nog niet gelukt. Het wordt toch vaak 8:15 of zelfs 8:30. Ik denk dat het belangrijkste is dat je om 8 uur gewekt wordt en niet meer terugvalt in diepe slaap of REM. En ik geloof dat dat nog niet is voorgekomen.
Gelukkig is dit slaapritme ook niet zo strikt als uberman of everyman dat één keer verslapen je een week chagrijnig maakt.
Ja maar… Ga je straks ook nog minder uren slapen?
Laten we eerst eens zien hoe ik dit een half jaar volhoudt. Dan kunnen we altijd nog eens zien of we er een uurtje af snoepen. Uberman of zelfs everyman zie ik mijzelf niet zo snel doen om eerdergenoemde redenen dat dat ritme te weinig flexibiliteit overlaat voor mijn leefstijl. Het geeft mij het gevoel dat ik mijn keuzevrijheid kwijt raak met wat ik kan doen op een dag.
Ja maar… Wat als je wat langer uit wil slapen of je eerder moet opstaan?
Ik denk dat dat niet zo’n probleem zal gaan worden. Afgelopen weekend was ik in Berlijn, waarbij ik mij geen enkele nacht aan het ritme heb gehouden. Een nacht lag ik er zelfs veel eerder in dan 02:00, iets van 00:30 of zo. Een andere nacht was het echter 04:30 eer ik sliep. Na het weekend ben ik het wel weer gaan oppakken, om zodoende weer aan het ritme verder te wennen.
Met andere woorden: het voordeel van ‘slechts’ 2 uur inleveren zorgt er wel voor dat je best een keer mag afwijken van de standaard. Vroege afspraak? Dan stap je een uurtje eerder eruit, of je verplaatst je hele sleep cycle een uur eerder. Nachtje feesten en pas om 4 uur thuiskomen? Dan slaap je toch lekker uit en pak je het de volgende nacht weer op. Je lichaam zal het ritme heus niet in één keer kwijt zijn.
Ja maar… Hoe voel je je nu dan?
Best goed! De eerste paar dagen merkte ik wel dat mijn lichaam een beetje protesteerde tegen de 2 uur slaap dat het miste iedere nacht, maar nu gaat het goed. Ondanks dat ik het nog niet heb gehaald ook echt 8 uur naast m’n bed te staan, merk ik dat ik voldoende energie heb om de dag door te komen, en het steeds makkelijker begin te vinden door te gaan tot 2 uur ‘s nachts. Het is eigenlijk heerlijk om rond 22:00 te denken: oh, wauw, ik heb gewoon nog 4 uur voor ik naar bed ga. Nog 4 uur productief kunnen zijn. Of nou ja, 3,5 dan. Want 2 uur in bed liggen (en slapen). Geen schuldgevoel meer wanneer ik het weer eens laat maak, maar kunnen zeggen “hoort bij mijn slaapritme”.
Mensen die mee willen doen met dit experiment zijn bij deze natuurlijk van harte uitgenodigd, op voorwaarde dat je het ook gaat delen met de wereld. En hier, natuurlijk 
Coen,
ik moet helaas vertellen dat je experiment verre van uniek is. Statisch gezien slaapt een gemiddeld westers mens 7-8 uur, 2% van de mensen kan af met maar 5 uur. De zeer grote groep die daar tussen zit slaapt dus maar 6 uur per nacht, er van uitgaande dat hier mensen met een 40 urige baan tussen zitten (half acht opstaan) slapen zij om half twee. Geen gekke tijd.
Persoonlijk slaap ik amper en doe dit al jaren tussen de tijden die jij noemt en kan je vertellen dat je er op de lange termijn aan went, ik kan je ook vertellen dat het niet goed voor je is. PSP werkt met het principe dat je je rust verspreid, aangezien de tijd dat je op bent korter is heb je ook minder slaap nodig voor die periode. Gewoon korter slapen went dus maar heeft nooit het PSP effect.
Desondanks wens ik je veel succes en als je eens iemand wil bellen midden in de nacht dan ben ik altijd wel wakker
Het was dan ook niet bedoeld als uniek experiment hoor Bram
En ben mij er van bewust dat het geen Polyphasic is. Zoals ik zei leef ik daar niet regelmatig genoeg voor.
Over je claim dat de meeste mensen maar 6 uren slaap krijgen per nacht ben ik nog niet zo zeker. Jij hebt die indruk in jouw omgeving, maar ik denk dat de meeste mensen netjes voor 12en onder de wol liggen. Ben wel benieuwd naar de echte cijfers.
Hmm, als je tijdens je blogpost aangeeft dat je regelmatig van je “ritme” afwijkt noem het dan geen ritme, maar richtlijn
Verder kan ik je (zoals je misschien wel weet) vertellen dat je met erg weinig slaap toe kan als mens. Punt is dat je lichaam vanzelf een keer ophoudt. Zie het als een laptop. Kan best lang zonder stroom, maar op een gegeven moment houdt hij toch echt op. Of je nu bezig bent met iets belangrijks of niet, op = op. Zo werkt het ook een beetje met mensen, alleen als die erg druk bezig zijn (zeg lichamelijke inspanning) gaat het nog even door. Zodra er echter een moment van rust komt is het een acute “shutdown”. zie hier ook de reden waarom ik de afgelopen jaren geen film heb kunnen uitkijken
Ik snap uberhaupt niet waarom je maar 6 uur zou willen slapen? Je hebt gewoon rust nodig en ik ben van mening dat het niet goed is om maar minimale rust te nemen. Zelf ging ik altijd maar door en door, volgens mij begon dat in mijn MBO-tijd al, dus laten we zeggen dat ik dat een jaar of 7 heb volgehouden. Maar zoals Wouter ook zegt, als je je batterijtje niet goed oplaadt, dan gaat ie stuk
En je batterijtje weer leren hoe ie goed moet opladen, dat is erg lastig. Wat ik je wil zeggen is: het gaat niet om hoeveel rust je neemt, maar neem rust als je lichaam er om vraagt -> voldoende dus, niet het minimale of gebonden aan statistieken.
Interessant experiment. Ben wel benieuwd hoe het tot dusver bevalt.
Dag Coen,
Ik ga je een tip geven waar ik mezelf ook maar met heel veel moeite aan kan houden, maar hij werkt wel:
Sta op als de wekker gaat!
Zodra je je wekker hoort ga je naast je bed staan. Ik heb zelf gemerkt dat ik dan vele malen prettiger van de nacht in de dag stap. En dat ik veel lekkerder en sneller wakker wordt.
Ik denk dat je hiermee bovendien een mooiere (subjectieve) meting kan verrichten in je experiment. Succes! Ook maar aan mezelf:)
Groet,
Chiel